Conservation · FastiOnline

Item: AIAC_2261
Permalink: https://www.fastionline.org/excavation/AIAC_2261

Name: Basilica of Phoinike
Date Range: 500 – 1200
Monuments: Basilica (christian)
Website: http://www.phoinike.com/

Seasons

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2003
Summary: sq Duke filluar nga data 26 gusht deri me 6 tetor të vitit 2003 vazhduan gërmimet në qytetin antik të Foinikes dhe pikërisht në pjesën lindore të akropolit ku ndodhet e pozicionuar bazilika. Gërmimet e këtij viti nxorrën të dhëna mjaft interesante si për sa i përket strukturës ashtu edhe formës së bazilikës. Kështu dolën në pah disa trakte muri në pjesën veriore të monumentit dhe disa fragmente që lidheshin me çelën e tempullit që më vonë u kthye në bapstister. Muri ishte ndërtuar me gurë të palëmuar të lidhur midis tyre me një material shumë të fortë. Gjithashtu një zonë tjetër ku u bënë gërmime ishte edhe ajo midis bazilikës e kishës. Në këtë pjesë dolën të dhëna interesante rreth transformimit të oborrit F. Përveç gërmimit u ndërmorën edhe disa restaurime. Këto prekën kryesisht zonën e tempullit ku çela u mbulua me një çadër provizore dhe u pastruan muret. Po i njëjti trajtim iu bë edhe shkallares së gjatë në jug të tempullit.; en The excavations carried in the ancient city of Phoenice from the 26 August until 6 October 2003, were concentrated in the eastern part of the acropolis, where the basilica is located. The excavations brought to light some very interesting data regarding the structure and shape of the monument. Thus in the northern part of the monument wall fragments relating to the cella / naos of the temple were discovered and which later transformed into elements of the baptistery. The wall was built with waste stone bonded with a very strong material. Excavations were also undertaken in the area between the basilica and the church and here interesting information relating to the transformation of courtyard F was recovered. Besides the excavation, restoration interventions were also undertaken, mainly in the area of the temple. The cella was covered with a temporary shelter and the walls cleaned. The same procedure was undertaken for the doorstep south of the temple.
Director: Sandro De Maria; Shpresa Gjongecaj
Research Body: Università degli Studi di Bologna; Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri, Italia

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2004
Summary: sq Në kuadër të sondazheve të realizura gjatë vitit 2004 në pjesën më të lartë të qytetit, një i tillë u bë edhe tek bazilika paleokristiane. Gërmimi u përqëndrua tek pjesa përballë tempullit dhe në absidën verilindoe të bazilikës e gërmuar më parë nga Luiggi Uggolini në vitin 1926. Zona ishte mjaft e dëmtuar dhe mbulohej nga mbetje të periudhës moderne. Nën nivelin e gërmuar më parë nga Ugolini dolën disa të struktura të një rëndësie mjaft të madhe. U vunë re gjurmët e burimit të baptisterit dhe një dysheme e bërë me pllaka prej tulle. Gjithashtu u vërejt edhe një depozitim në formë varri por që i mungonte inventari.; en The sondages undertaken during the year 2004 in the upper part of the city were followed by another in the palaeochristian basilica. The excavation was located in the area in front of the temple and the north-eastern vault of the basilica, originally excavated by Luigi Ugolini in 1926. The area has suffered heavy disturbance in recent times. The levels excavated by Ugolini revealed several very interesting structures, including traces of the baptistery fountain and a floor with brick tiles. A grave shaped feature was also noted, but its contents were missing.
Director: Shpresa Gjongecaj; Sandro De Maria
Research Body: Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology); Università degli Studi di Bologna
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri, Italia

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2005
Summary: sq Gërmimet e vitit 2005 në bazilikën e qytetit të Foinikes u përqëndruan në tre sektorë të veçantë që ishin nefi verior e qëndror dhe absida. Gjatë gërmimit të nefit verior dolën në pah disa struktura dhe varre. Dyshemeja mungonte plotësisht, ndërsa muret ruanin suvanë e mëparshme. Në zonën e absidës u vërejtën një sërë varresh dhe muri i rrëzuar pas gërmimit të Ugolinit. Tek pjesa e tretë, pra në nefin qëndror u gjetën gjurmët e dyshemesë që ishte bërë me gurë gëlqerorë. Për ndërtimin e mureve ishte përdorur një teknikë e dobët. Gjithashtu doli edhe një pjesë e transeptit verior. Edhe në këtë zonë u gjetën disa varre. Ato kishin të njëjtën teknikë ndërtimi dhe asnjëra prej tyre nuk kishte inventar.; en The excavations in 2005 at the basilica at Phoenice were located mainly in three areas, namely the central and northern nave and the vault, revealing various structures and tombs. The floor was totally missing but the walls were preserved, complete with plaster. In the area of the vault numerous tombs and a wall, damaged after the Ugolini’s excavation, were recorded. In the central nave traces of the limestone pavement were found. The walls were poorly constructed. Elements of the northern transept and further tombs of similar construction were also recorded, for which no previous inventory exists.
Director: Sandro De Maria; Shpresa Gjongecaj
Research Body: Università degli Studi di Bologna; Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri, Italia

Team

Supervisor - Albana Meta

Supervisor - Marco Podini

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2006
Summary: sq Në vitin 2006 objektivi kryesor ishte mbyllja e gërmimeve tek bazilika bizantine dhe të nxirreshin të dhëna të reja përveç atyre të sjellë nga Ugolini. Gërmimi i këtij viti u përqëndrua në heqjen e të gjithë pjesës së dheut të mbledhur nga gërmimi i Ugolinit dhe e punës për hapjen e bunkerëve. Kështu duke realizuar gërmimin dolën në pah disa të dhëna shumë të rëndësishme për sa përket planimetrisë. Në jug u vërejt një ambient që tregonte se bazilika kishte tre nefe. Gjithashtu u konfirmua ekzistenca e transeptit dhe u zbuluan edhe tre hyrje të reja. Doli një sasi mjaft e madhe fragmentesh arkitektonike të periudhës romake që na jep një informacion të rëndësishme rreth strukturës së monumentit. Në fund u vështruan edhe një sërë varresh të tjera, që ishin të njëjta me ato të zbuluara në gërmimet e mëparshme.; en In 2006 the main objective was to conclude the excavations at the byzantine basilica and provide new data to complement Ugolini. The excavation was concentrated in the overburden accumulated since the time of Ugolini and the opening of bunkers. The excavation provided interesting data relating to the overall plan of the monument, indicating that the basilica was divided in three naves. The existence of the transept was also confirmed along with the discovery of three new entrances. The excavation brought to light a number of architectural fragments from the Roman period which provide useful information concerning the original structure of the monument. A number of tombs similar to those discovered in the previous excavations were also recorded.
Director: Shpresa Gjongecaj; Sandro De Maria
Research Body: Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology); Università degli Studi di Bologna
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri francese

Team

Supervisor - Marco Podini

Supervisor - Albana Meta

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2008
Summary: sq Gërmimet e vitin 2008 në bazilikën paleokristiane u përqëndruan në dy pjesë, në atë veriperëndimore të nefit verior dhe juglindore të ndërtesës. Në zonën veriperëndimore u zbuluan dy ambiente të reja. Ambienti i parë kishte formë katërkëndëshe e komunikonte me ambientin e narteksit. Autorët e gërmimit e interpretuan kёtё ambient si prothezis ose diakonikon. Ndërsa ai i dytë shtrihej përgjatë nefit verior dhe me sa duket ka shërbyer si një korridor që mundësonte kalimin nga kisha në oborrin midis saj dhe tempullit ose baptisterit. Zona e dytë e gërmimit pozicionohej në juglindje të bazilikës. Këtu gërmimi u përqëndrua sidomos në varrezën që shtrihej në të gjithë sipërfaqen e kapelës, pra në brendësi të bazilikës. Në varre pothuajse mungone inventari me përjashtim të një varri ku u gjetën dy objekte prej hekuri etj. Riti i varrimit i përdorur ishte ai me vendosje trupi.; en The excavations of the year 2008 in the early Christian basilica were located in two areas, in the north-western side of the north nave and the south-eastern part of the basilica. Two new rooms were revealed in the south-western part. The first room was of a quadrangle plan and has access into the narthex area. The authors of the excavation described it as a prothesis or a diaconicon. The second room was located in the northern nave and was probably used as a passageway that enabled the access from the church to the yard, which is found between the church and the temple or the baptistery. The second area of excavation is located in the south-eastern part of the basilica. At this second area the excavations were located in the cemetery, situated within the basilica. The grave good are almost absent. Two iron objects were found in one of the excavated graves. The burial rituals were of inhumation.
Director: Shpresa Gjongecaj; Sandro De Maria
Research Body: Università degli Studi di Bologna; Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri francese

Team

Field director - Enrico Giorgi

Field director - Marco Podini

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2009
Summary: sq Sezoni i vitit 2009 në bazilikën bizantine të akropolit të qytetit antik të Foinikes, u përqëndrua në gërmimin e anekseve të anës veriore dhe jugore, me qëllim plotësimin e planimetrisë së përgjithshme dhe njohjen e shtresave arkeologjike më të hershme të kompleksit.
Ndërhyrje u kryen në kuadratin SA 1, i cili shtrihej në të gjithë gjatësinë e ambientit B (aneksi gjatësor apo ambulatori në nefin verior të kishës). Kërkimet e vitit 2008 në këtë ambient identifikuan, poshtë niveleve të mureve të rrëzuara (njësi stratigrafike 67) dhe mbulesës (Nj.S. 80) ku më vonë pas braktisjes ishin vendosur një sërë varresh, dyshemenë origjinale të gjendur në një kuotë prej 0,51 m nën pragun e bazilikës. Nën dyshemenë me gurë zalli të bardhë, gërmimet e sivjetshme zbuluan një shtresë (Nj.S. 90) me përmbajtje materialesh të periudhës helenistike. Gjithashtu u identifikuan shtresa artificiale (Nj.S. 95, 105) që kishin lidhje me nivelimin e kësaj zone në periudhën helenistike, për ndërtimin e tempullit-thesauros. Shtresat më të poshtme (Nj.S. 124, 125, 138) të kuadratit SA 5 të gërmuar në ambientin C të nefit verior, përbëheshin nga materiale të periudhës helenistike, të mesit të shek. 3 p.Kr.
Në ambientin M, që gjendet mes shkallares së thesaurosit dhe murit verior të ambientit B, u gërmua një tjetër kuadrat (SA 4). Të dhënat tregojnë se kjo hapësirë ka qenë përdorur për varrime, ndoshta që në kohën e zhvendosjes së vaskës së pagëzimit në anën veriore të transeptit, kur baptisteri dhe vetë ambienti B u braktisën në fundin e shek. 6 dhe fillimin e shek. 7 m. Kr. Poshtë shtresës me mure të rrëzuara (Nj.S. 78) e cila lidhet me shembjen përfundimtare të Bazilikës pas shek. 13, u zbuluan nivele të krijuara nga materiale të përziera dhe të ngjeshura. Ky material përbëhej kryesisht nga tjegulla të cilat i përkisnin varreve të sipër përmendura. Një nga këto, varri 67, i gërmuar pranë shkallares së thesaurosit, përmbante dy unaza të rralla prej bronzi dhe hekuri, me përmasa të vogla.
Paralelisht me murin verior të ambientit B, u zbulua një strukturë (S 96) e ruajtur në nivelin e themeleve, me teknikë ndërtimi të ngjashme me atë të bazilikës dhe anekseve të saj: copëra gurësh masivë dhe fragmente tjegullash e tullash të lidhura me llaç gëlqereje të trashë dhe solid, çka sugjeron se kjo hapësirë ka qenë pjesë e bazilikës.
Në brendësi të ambientit A, që ndoshta ka qenë pastoforion: prothesis apo diakonikon, gërmimi në kuadratin SA 2, zbuloi se shtresat e sipërme të stratigrafisë përbëheshin nga blloqe gurësh të muraturës së rrëzuar gjatë punimeve ushtarake të viteve 60 të shekullit të kaluar. Shtresat e poshtme të cilat lidhen me kohën e rrëzimit të çatisë së ambientit, tregojnë se menjëherë pas kësaj, ai u ripërdor si vend varrimi (dy varre u identifikuan në shtresat e rrëzimit). Ky ambient ashtu si edhe anekset e tjera të kompleksit bazilikal, u bënë pjesë e varrezës. Nën shtresat që përbëheshin nga fragmente suvaje (Nj.S. 120, 130) dhe tjegullash (Nj.S. 132), u zbulua dyshemeja origjinale prej argjile të ngjeshur (Nj.S. 135) e ambientit A. Në disa pika mbi dysheme u vunë re dhe gjurmë të shumta mbetjesh karboni, që kanë lidhje me shtresat e rrëzimit të çatisë, që me sa duket ka ndodhur nga një zjarr. Gërmimet në këtë ambient zbuluan një kolonë dhe pjesë të një kapiteli korinthik të shek. 5-6 m.Kr., që me gjasa i përkasin bazilikës, si dhe një skulpturë mermeri ndoshta e Artemisit.; en The field season of 2009 carried out in the Byzantine basilica of the acropolis of the ancient city of Phoinike focused on the excavation of the annexes on the northern and southern sides, aiming the discovery of the additional parts of the plan and the understanding of the earliest layers of the complex. Interventions were undertaken in trench SA 1, which was extended in the entire length of room B (longitudinal annex or the ambulatory in the northern aisles of the church). The investigations of 2008 carried out in this area, revealed under the destruction wall levels (US 67) and the covering layer (US 80), (which at a later phase, after the abandonment had been used as a funerary space), the original floor level. It was found at a level of 0, 51 m below the threshold of the basilica. Under the floor level, which was made of white pebble stones, the excavation of this year uncovered a layer (US 90) of Hellenistic materials. Artificial layers (US 95, 105) associated with the leveling of the area for the construction of the temple-thesaurus, during the Hellenistic period, were also identified. The lower layers (US 124, 125, 138) of the trench SA 5 excavated in room C of the northern aisles consisted of Hellenistic materials of the middle of the 3rd Century BC. Another trench (SA 4) was opened in room M, between the staircase of the thesaurus and the northern wall of room B. The excavation suggested that the areas has been used as a funerary space, perhaps since the displacement of the baptismal font on the northern side of the transept, at the end of the 6th and the beginning of the 7th Centuries AD, when the baptistery and room B were abandoned. Above the destruction layer (US 78), which relates to the final collapse of the basilica (after the 13th Century), levels of mixed and dense materials were discovered. The material consisted mainly of tiles which belonged to the above mentioned graves. In one of them, grave 67, found next to the thesaurus staircase, two rare types of small iron rings were uncovered.
Parallel to the northern wall of room B, a structure (S 96) preserved at its foundations level was revealed. The building technique of the new structure appears the same with that of the basilica and its annexes: pieces of massive stones, tiles and bricks fragments bonded with thick and solid lime mortar, which suggested that this area might have been an additional part of the basilica.
In room A, which might have been a _pastoforion_, _protheis_ or _diaconicon_, a trench SA 2 was opened. It revealed that the upper stratigraphic layers consisted of large masonry blocks collapsed during the military work of the 60’s of the last century. In the lower layers, which relate to the time of the collapse of the roof, two graves were identified, suggesting for the reuse of the area as a burial place. This area became part of the funerary space like the other annexes of the basilical complex.
Under layers of plaster (US 120, 130) and tile fragments (US 132), the original floor level of compacted clay (US 135) of room A was discovered. The remaining carbon traces noticed in the floor layer which relates to the fallen roof, suggest that the collapse might have possibly happened due to a fire. The excavation of this area revealed a column and parts of a Corinthian capital of the 5-6th Centuries, probably belonging to the basilica, along with a marble sculpture of Artemis.
Director: Shpresa Gjongecaj; Sandro De Maria
Research Body: Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
Funding Body: Ministero degli Affari Esteri, Italia; Università degli Studi di Bologna “Alma Mater Studiorum”, Dipartimento di Archeologia

Team

Field director - Marco Podini

Field director assistant - Albana Meta

Media

Name: Basilica of Phoinike

Year: 2012
Summary: en The aim of the excavations in the year 2012 was to clarify the layout and the state of preservation of the entrance of the Byzantine Basilica. In the entrance, was discovered a new space which served as an atrium with an internal portico of considerable size (about 17m in the east-west direction, 15.50m in the north-south direction) which communicated with the narthex through two entrances that corresponded to the side aisles of the basilica. In the outer part and northern side of this space, a series of walls with different chronologies and related to several rooms, whose function remains unknown, have come to light. So, as a result of the excavation carried out this year, it turns out that the Basilica of Phoinike (which dates back to the end of the 5th century and the beginning of the 6th century) is a particularly monumental complex consisting of a structure with three aisles and a transept. To this system is added a narthex with two pastophoria and a large atrium, probably with colonnades on all four sides, which therefore seem to have been surrounded by internal porticoes. The construction technique is mainly with reused material, as evidenced by the old excavations of Luigi Ugolini, and confirmed by the new excavations. Interior decorations have largely been lost, but the few surviving remains suggest less than grand decoration compared to the complex architectural plan. This architectural ensemble, which probably extends further west, beyond the atrium, finds parallels with the monumental basilicas of Nikopolis or Bylis.; en The aim of the excavations in the year 2012 was to clarify the layout and the state of preservation of the entrance of the Byzantine Basilica. In the entrance, was discovered a new space which served as an atrium with an internal portico of considerable size (about 17m in the east-west direction, 15.50m in the north-south direction) which communicated with the narthex through two entrances that corresponded to the side aisles of the basilica. In the outer part and northern side of this space, a series of walls with different chronologies and related to several rooms, whose function remains unknown, have come to light. So, as a result of the excavation carried out this year, it turns out that the Basilica of Phoinike (which dates back to the end of the 5th century and the beginning of the 6th century) is a particularly monumental complex consisting of a structure with three aisles and a transept. To this system is added a narthex with two pastophoria and a large atrium, probably with colonnades on all four sides, which therefore seem to have been surrounded by internal porticoes. The construction technique is mainly with reused material, as evidenced by the old excavations of Luigi Ugolini, and confirmed by the new excavations. Interior decorations have largely been lost, but the few surviving remains suggest less than grand decoration compared to the complex architectural plan. This architectural ensemble, which probably extends further west, beyond the atrium, finds parallels with the monumental basilicas of Nikopolis or Bylis.; The aim of the excavations in the year 2012 was to clarify the layout and the state of preservation of the entrance of the Byzantine Basilica. In the entrance, was discovered a new space which served as an atrium with an internal portico of considerable size (about 17m in the east-west direction, 15.50m in the north-south direction) which communicated with the narthex through two entrances that corresponded to the side aisles of the basilica. In the outer part and northern side of this space, a series of walls with different chronologies and related to several rooms, whose function remains unknown, have come to light. So, as a result of the excavation carried out this year, it turns out that the Basilica of Phoinike (which dates back to the end of the 5th century and the beginning of the 6th century) is a particularly monumental complex consisting of a structure with three aisles and a transept. To this system is added a narthex with two pastophoria and a large atrium, probably with colonnades on all four sides, which therefore seem to have been surrounded by internal porticoes. The construction technique is mainly with reused material, as evidenced by the old excavations of Luigi Ugolini, and confirmed by the new excavations. Interior decorations have largely been lost, but the few surviving remains suggest less than grand decoration compared to the complex architectural plan. This architectural ensemble, which probably extends further west, beyond the atrium, finds parallels with the monumental basilicas of Nikopolis or Bylis.
Summary Author: Ulsi Tota; Kriledjan Ҫipa
Director: Sandro De Maria- Università degli Studi di Bologna; Shpresa Gjongecaj
Research Body: Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
Funding Body: Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation (MAECI); Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)

Media

De Maria et. al. 2005
S. De Maria, Sh. Gjongecaj, 2005, Phoinike III rapporto preliminare sulla campagna di scavi e ricerche 2002-2003, Bologna.
De Maria et. al. 2007
S. De Maria, Sh. Gjongecaj, 2007, Phoinike IV rapporto preliminare sulla campagna di scavi e ricerche 2004-2006, Bologna.
De Maria et. al. 2008
http://www.phoinike.com/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=4&id=24&Itemid=84
De Maria 2009
S. De Maria et. al., 2009, Campagne di scavi 2009, L’area della basilica bizantina, in http://www.phoinike.com/content/view/124/86/
De Maria-Gjongecaj, 2013
S. DE MARIA, Sh. GJONGECAJ., Rezultatet e gërmimeve në Finiq - 2012, Iliria, 37, 2013, p. 321 – 331
[Untitled]
https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_2013_num_37_1_2447

Location

Ancient Site Name: Phoinike
Location: Finiq
Easting: 20.058242
Northing: 39.913453