- Item
- AIAC_3190
- Name
- Theatre of Apollonia
- Date Range
- 330 BC – 280
- Monuments
- Theatre
Seasons
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2007Gërmimet arkeologjike të vitit 2007, shënuan sezonin e parë të kërkimeve të drejtuara nga misioni gjermano-shqiptar, në teatrin e qytetit antik të Apolonisë. Gërmimet u përqëndruan në pjesën veriore, me qëllim dokumentimin e skenës në të gjithë shtrirjen e saj si dhe në pjesën verilindore, për identifikimin e analemës dhe hyrjes veriore të teatrit helenistiko-romak. Gjithashtu në këtë sezon u kryen vëzhgime elektromagnetike dhe me gjeoradar përreth monumentit, informacioni i të cilave do të shfrytëzohet në të ardhmen për vazhdimin e kërkimeve në terren, si dhe dokumentimi dhe përpunimi i të dhënave stratigrafike dhe elementeve arkitektonike të zbuluara në gërmimet e shekullit të kaluar, me qëllim krijimin e një sistemi unik që përfshin dhe të dhënat e reja si dhe rikontruksionin e plotë grafik të teatrit. Në shtatë sondazhet e gërmimit (I-VII) u identifikuan disa faza ndërtimi të teatrit që lidhen me periudhën romake. Ndërkohë që në sondazhet II-III u zbuluan gjurmët e murit verior të skenës që lidhet me fazën e parë të ndërtimit të teatrit në periudhën helenistike. Kjo dëshmon se skena e teatrit në këtë kohë ka patur një shtrirje më të gjerë nga veriu, ndryshe nga çfarë ishte menduar më parë mbi bazën e informacionit të gërmimeve të shekullit të kaluar. Gërmimet në sondazhet V-VII mundën të identifikonin gjurmët e para të analemës veriore dhe hyrjen e anës verilindore të teatrit. Në të gjitha sondazhet u vërejt e njëjta stratigrafi që përmbante material të pasur qeramike dhe objekte metali, që datojnë kryesisht në periudhën romake, nga shek. 1 p.Kr. deri në shek. 3 m.Kr. Megjithatë rezultatet e këtij sezoni nuk mundën të japin informacion mbi planimetrinë e plotë dhe elementet arkitekturorë të teatrit në dy fazat kryesore të ndërtimit (periudhën helenistike dhe romake) apo për kohën e saktë dhe arsyet e rindërtimeve dhe braktisjeve të tij.
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2008Kërkimet e vitit 2008 në teatrin e qytetit antik të Apollonisë, u përqëndruan në identifikimin e sekuencave stratigrafike të orkestrës dhe skenës së monumentit. Gjithashtu u kryen gërmime sipërfaqësore me qëllim pastrimin e zonave përreth teatrit, përfshirë këtu dhe koilon-in. Gërmimet në këtë sezon identifikuan disa faza ndërtimesh në skenën e teatrit që i takonin një kronologjie të gjerë prej periudhës helenistike e deri në atë perandorake romake. Duket se në periudhën helenistike elementet dekorativë të skenës së teatrit kanë qenë të orderit jonik, e dëshmuar kjo nga zbulimi në anën veriore i disa blloqesh të frizit të saj. Gërmimet në qendrën e orkestrës identifikuan një shtresë me rrënoja ndërtimesh që i takojnë shembjes së elementeve arkitektonike të skenës, ndërkohë që poshtë saj u zbuluan gjurmë gropash të bëra nga trarë druri të cilat ose lidhen me skelat e ndërtimit apo mbajtjes të orkestrës ose me strukturat e përkohshme të drurit të vendsoura gjatë shfaqjeve. Pastrimet në auditorium dëshmuan se pjerrësia e shkallareve me 26 gradë korrespondonte me atë të koilonit dhe nivelit të pjerrët të murit të parodos-it. Në anën veriore të parodosit u zbulua një bllok i rregullt gëlqeror me mbishkrimin ]YΛOY YIOΣ TAPANTINOΣ ANA[, që mesa duket ka qenë një geison i frizit të skenës. Gjithashtu u iedentifikuan dhe themelet e proskenion-it që daton në fazën e parë të ndërtimit të teatrit gjatë shek. 3 p.Kr. (periudha helenistike). Kërkimet në këtë sezon arkeologjik, lejuan në identifikimin e një faze rindërtimi gjatë periudhës romake. Orkestra u transformua në një arenë për gladiatorë dhe radha e parë e ndenjëseve të spektatorëve u hoq për ti lënë vendin një parapeti me mur të lartë. Gjithashtu rindërtimin në periudhën e vonë romake e dëshmojnë dhe tullat e përdorura në muraturën e skenës si dhe ripërdorimi i blloqeve të frizit jonik dikur të skenës helenistike si pragje mes arenës dhe auditoriumit.
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2009Gërmimet e vitit 2009, në teatrin antik të Apollonisë, u kryen me qëllim njohjen e arkitekturës dhe ambientit përreth monumentit, dhe atë të integrimit të tij brenda hapësirës urbane të qytetit. Gërmimet u përqëndruan në tarracën mbi koilon-in e teatrit ku kërkimet me gjeoradar dhe gjeomagnetizëm të sezoneve paraardhëse kishin identifikuar anomali të lidhura me mure strukturash. Kështu u zbuluan një sërë strukturash të periudhës klasike me funksione banimi, të cilat duket se janë prishur në shek. 3 p.Kr., për të krijuar një zonë të hapur përreth koilon-it, kohë kjo kur ndodh dhe zgjerimi i vetë teatrit. Gërmimet identifikuan gjurmët e hyrjes kryesore të teatrit helenistik në qendër të auditoriumit si dhe murin mbajtës pas shkallareve i cili përkufizoi një hapësirë më të madhe të auditoriumit ndryshe nga çfarë ishte menduar në gërmimet e viteve 70 të shekullit të kaluar. Përballë skenës në perëndim ndoshta ka patur një portik, çka e dëshmon zbulimi i linjave të mureve të anës veriore dhe perëndimore të tij. Në ekstremitetin verior të zonës së hapur pranë teatrit u zbuluan gjurmë të ishujve (insulae) të lagjes së banimit. Ndërkohë që nga perëndimi (hapësira pas koilon-it) u identifikuan gjurmë të rrjetit të rrugëve urbane por jo kufiri, çka mund të tregojë se zona e hapur duke marrë parasysh dhe stoan e teatrit të ndërtuar kësaj ane duhet të ketë patur një shtrirje më të madhe. Në këtë sezon të dhënat e gërmimit dëshmuan se teatri gjendej në pikën qendrore të takimit të rrugëve që vinin nga lagjet e sipërme (agora) dhe të poshtme, dhe njëkohësisht shënonte vendin e ndarjes mes insulae-ve të banimit të këtyre lagjeve të qytetit të Apollonisë.
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2010Kërkimet gjatë sezonit arkeologjik të vitit 2010 në teatrin e qytetit antik të Apollonisë, u përqëndruan në 7 sektorë, një pjesë e të cilëve kishin filluar të gërmoheshin që në vitin 2006. Në sektorin T, në zonën e paradosit verior, u evidentuan gjurmët e murit të skenës, të murit mbështetës në shpatin verior të kodrës si dhe të murit të analemës veriore. Ndërsa njësitë stratigrafike 266, 273, 274, prezantojnë shtrirjen perimetrale të orkestrës në periudhën romake. Nga gërmimet është evidentuar gjithashtu se gjatë procesit të transformimit të teatrit në periudhën romake, orkestra u përshtat edhe si arenë amfiteatri. Poshtë shpatit natyror të kodrës u dokumentua një shtresë zhavori lumi, që duhet të ketë shërbyer për vendosjen e shkallareve të teatrit. Gjurmët e vetme të shkallares së parë të periudhës helenistike (bazamenti) u dokumentuan në prerjen V. Në zonën e grumbullimit të gurëve të shëmbur u gjetën tre blloqe geisoni me mbishkrim dhe gjurmë të ngjyrës së kuqe. Mbishkrimi mund të lexohet: ]MARKIOSA I ULOUUIO I STARANTINOSANA[. Gjithashtu në zonën e e stoas, sektori T, u dokumentuan një bllok stilobati in situ, që i përket fasadës perëndimore të stoas si dhe një gropë e gjatë grabitjeje, që dëshmojnë për gjërësinë e korridorit të stoas rreth 5 m. Kjo gjë është vënë re dhe në gërmimet e vitit 1976, në kuadratin 37. Gërmimet dëshmojnë se krahët e stoas kanë qenë shumë më të shtrirë se sa është menduar deri tani. Në sektorët B dhe C, në terracën që shtrihet në perëndim të stoas së teatrit, u zbuluan mure banesash të ndërtuara me tulla, që mund t’u përkasin shekujve 4-3 p.Kr. Duket qartë se terraca ishte në lidhje dhe në funksion të teatrit. Në sektorin H u gjurmuan lidhjet e mundshme të teatrit me rrugën magjistrale që kalon pranë, ndërsa në sektorin O filloi lëvizja e gurëve të sistemuar gjatë gërmimeve të vjetra. Kontrolli gjeoradar i vitit 2008 kishte treguar një parregullësi në pjesën e sipërme të cavea-s, në një linjë pak a shumë me aksin e orkestrës, ndaj u vendos të hapej një sektor i ri, sektori D. Gjatë gërmimeve këtu u zbulua pjesa e sipërme e murit mbyllës të cavea-s, i cili shkonte paralel me murin e orthostatit dhe përfundonte diku rreth 7-8 m në jug të mbylljes veriore. Po në këtë zonë u dokumentuan trakte muresh, të ndërtuara me tulla dhe të lidhura me baltë. Edhe në sektorin E ka dëshmi të shumta të banesave të shek. 4-3 p.Kr., të cilat me sa duket janë prishur në kohën e ndërtimit të teatrit për të krijuar një shesh lëvizjeje. Gjetjet e dokumentuara gjatë gërmimeve janë të larmishme dhe datojnë nga shek. 4-3 p.Kr. deri në shekujt 2-3 m.Kr.
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2012The archaeological excavations in the Theater of Apollonia took place in two phases, in the period from June 4 – 15 July, and 12 – 25 September, and were focused on three main sectors, which were O, K and E. In sector O, excavations were focused on the surface of the orchestra/arena, and the natural floor was reached. A series of contexts testify the transformations that the Hellenistic orchestra underwent, starting from the first century b.CPPart of this processwas the removal of the first row of steps of the cavea as well as the eastern part of the Hellenistic proscenium, thus benefiting a relatively large area of the arena, that take now a circular in shape. Also, during the excavations in this sector, many small pits came to light, testifying to various constructive interventions, as well as two large pits, which can be thought to have served to house the animals that were used in the performances that were given in the amphitheater, or for any other function related to it. Sector K lies on the eastern and southern sides of the koilon. Due to the looting of stones and landslides, we have a transformation of this area. Under these conditions, it was thought to realize a modeling of the entire area, in order to achieve a view as close as possible to the original. Achieving such a level required the removal of landslides and then the modeling process. During the works to achieve this objective, many finds were collected, mainly ceramics, dated from the first through third centuries AD and less of the second and first centuries b.C. No seat or staircase was found in situ during the excavations. Excavations in sector E, which is located in the upper eastern part of the koilon, revealed the position of an insulae and its extent with dimensions: length 70 m and width 12 m. In order to further follow different construction structures, it was continued with the opening of trenches II, III, IV and V. Dwellings were placed on foundations built with unworked limestone, on the rows of which tiles were also placed in some cases. The walls of the buildings were made of bricks measuring 38/40 x 38/40 x 8cm, while the floor was made of beaten earth. Another group of walls show us that in this space must be several dwellings, which must have been built in different phases, as can be understood from the different construction techniques. The finds documented in this area date mainly from the fifth and fourth centuries b.C, up to the third, B. C, but there are also finds from the second and first centuries, albeit in limited numbers.
-
AIAC_3190 - Theatre of Apollonia - 2014Excavations in the theater of Apollonia in 2014 took place in the period from September 15 to 24 October. The objective for this year was to continue the excavations in the area of the northern parodos. The total area excavated measured 8 x 6.50 m and includes a part of the northern parados, the northern corner of the scenoi, the northern and eastern walls of the so-called "brick building" as well as the western wall of the brick building and the eastern wall of the stoas. Meanwhile, a trench was also excavated in the area of the central drainage channel. In total, 5 construction phases were identified, related to the scene and its surroundings. Trench XII documented a block of the plinth of the stoa's stylobate, which was connected to the brick pavement, as noted in the older trench. In trench XIII, a few meters further in the direction of street H, the corner of a looting pit of the stoa was documented, while during the expansion of the excavation from the east, the back wall of the stoa was traced. The preserved bricks (46 x 46 x 8 cm, bound with mud) as well as the width of the pit show that the narrow, southern part of the stoa was formed by a wall with a row of bricks. A 2 m long tract was discovered from the back wall of the stoa, the construction of which seems to have gone through two phases. This year, the excavation at the northern end of the stoa was concentrated only on the western part of the trench and extended towards the south, in a limited area of 1.8 m x 1.6 m. Excavation in this area went to the natural floor. During the excavations, a wall constructed with brick, with a north-south orientation was documented. The wall has a preserved length of 3 m wide. At the northern end of the wall, another partially conserved wall was documented. This tract is part of the north wall of the stoa. The floor of the stoa in this area consisted of clay, the layers of which are also seen in the profiles. Behind the back of the wall of the stoa was placed a thick layer of rubble, which served to raise the ground. Through trenches XV and XVI it was possible to locate the northern end of stoa. Traces of 7 columns and a semi-column at the northern end are preserved in the stylobates. In five of them can be distinguished the iron brackets placed on the lead platform, in more or less concentric shapes. The lead sheet served as a foundation for the columns. The base of the stoa has a slope to the south, so it is likely that the construction had static problems, which could have been solved by using the layer of lead poured under the columns. During the excavations, it was possible to determine the width of the parodos which was 8 m, and also the northern and southern extremes of the stoa. The stoa measured 76.80 m long and about 6 m wide.
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2007
- Summary
-
sq
Gërmimet arkeologjike të vitit 2007, shënuan sezonin e parë të kërkimeve të drejtuara nga misioni gjermano-shqiptar, në teatrin e qytetit antik të Apolonisë. Gërmimet u përqëndruan në pjesën veriore, me qëllim dokumentimin e skenës në të gjithë shtrirjen e saj si dhe në pjesën verilindore, për identifikimin e analemës dhe hyrjes veriore të teatrit helenistiko-romak. Gjithashtu në këtë sezon u kryen vëzhgime elektromagnetike dhe me gjeoradar përreth monumentit, informacioni i të cilave do të shfrytëzohet në të ardhmen për vazhdimin e kërkimeve në terren, si dhe dokumentimi dhe përpunimi i të dhënave stratigrafike dhe elementeve arkitektonike të zbuluara në gërmimet e shekullit të kaluar, me qëllim krijimin e një sistemi unik që përfshin dhe të dhënat e reja si dhe rikontruksionin e plotë grafik të teatrit.
Në shtatë sondazhet e gërmimit (I-VII) u identifikuan disa faza ndërtimi të teatrit që lidhen me periudhën romake. Ndërkohë që në sondazhet II-III u zbuluan gjurmët e murit verior të skenës që lidhet me fazën e parë të ndërtimit të teatrit në periudhën helenistike. Kjo dëshmon se skena e teatrit në këtë kohë ka patur një shtrirje më të gjerë nga veriu, ndryshe nga çfarë ishte menduar më parë mbi bazën e informacionit të gërmimeve të shekullit të kaluar. Gërmimet në sondazhet V-VII mundën të identifikonin gjurmët e para të analemës veriore dhe hyrjen e anës verilindore të teatrit. Në të gjitha sondazhet u vërejt e njëjta stratigrafi që përmbante material të pasur qeramike dhe objekte metali, që datojnë kryesisht në periudhën romake, nga shek. 1 p.Kr. deri në shek. 3 m.Kr.
Megjithatë rezultatet e këtij sezoni nuk mundën të japin informacion mbi planimetrinë e plotë dhe elementet arkitekturorë të teatrit në dy fazat kryesore të ndërtimit (periudhën helenistike dhe romake) apo për kohën e saktë dhe arsyet e rindërtimeve dhe braktisjeve të tij. -
en
The excavations of 2007 signed the first season of investigations undertaken in the theatre of the ancient city of Apolonia. The investigations which were directed by a joint German-Albanian team were located in the northern part of the theatre with the purpose of documenting the entire extension of the _scaena_, as well as in the southeastern side for identifying the _analemma_ wall and the northern entrance of the Hellenistic and Roman theatre. Electromagnetic and geo- penetrating radar investigations were also carried out in the area around the monument, and the results obtained were useful for planning future field research.
The stratigraphic data and the architectonic elements revealed during the excavations of the last century, alongside with the new materials will become part of a newly-created unique recording system. The excavations in the seven opened test pits (I-VII) uncovered several construction phases of the theatre. Traces of the northern wall of the _scaena_ were revealed in sondages II – III of the excavations. These remains relate to the first phase of construction of the theatre during the Hellenistic period, and indicate a wider extension of the _scaena_ toward the north than what has been previously assumed. The excavation in sondages V-VII enabled us to identify the first traces of the northern _analemma_ and the northeastern entrance to the theatre. A similar stratigraphic sequence consisting of abundant ceramic and glass materials of the Roman period (1st Century BC to the 3rd AD) was noted in all the excavated trenches.
However, the results of this season did not provide any further information regarding the layout, plan and the architectonic elements of the theatre throughout the two main phases of construction, or the exact date and reasons that lead to the theatre reconstruction, and later to its abandonment.
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2008
- Summary
- sq Kërkimet e vitit 2008 në teatrin e qytetit antik të Apollonisë, u përqëndruan në identifikimin e sekuencave stratigrafike të orkestrës dhe skenës së monumentit. Gjithashtu u kryen gërmime sipërfaqësore me qëllim pastrimin e zonave përreth teatrit, përfshirë këtu dhe koilon-in. Gërmimet në këtë sezon identifikuan disa faza ndërtimesh në skenën e teatrit që i takonin një kronologjie të gjerë prej periudhës helenistike e deri në atë perandorake romake. Duket se në periudhën helenistike elementet dekorativë të skenës së teatrit kanë qenë të orderit jonik, e dëshmuar kjo nga zbulimi në anën veriore i disa blloqesh të frizit të saj. Gërmimet në qendrën e orkestrës identifikuan një shtresë me rrënoja ndërtimesh që i takojnë shembjes së elementeve arkitektonike të skenës, ndërkohë që poshtë saj u zbuluan gjurmë gropash të bëra nga trarë druri të cilat ose lidhen me skelat e ndërtimit apo mbajtjes të orkestrës ose me strukturat e përkohshme të drurit të vendsoura gjatë shfaqjeve. Pastrimet në auditorium dëshmuan se pjerrësia e shkallareve me 26 gradë korrespondonte me atë të koilonit dhe nivelit të pjerrët të murit të parodos-it. Në anën veriore të parodosit u zbulua një bllok i rregullt gëlqeror me mbishkrimin ]YΛOY YIOΣ TAPANTINOΣ ANA[, që mesa duket ka qenë një geison i frizit të skenës. Gjithashtu u iedentifikuan dhe themelet e proskenion-it që daton në fazën e parë të ndërtimit të teatrit gjatë shek. 3 p.Kr. (periudha helenistike). Kërkimet në këtë sezon arkeologjik, lejuan në identifikimin e një faze rindërtimi gjatë periudhës romake. Orkestra u transformua në një arenë për gladiatorë dhe radha e parë e ndenjëseve të spektatorëve u hoq për ti lënë vendin një parapeti me mur të lartë. Gjithashtu rindërtimin në periudhën e vonë romake e dëshmojnë dhe tullat e përdorura në muraturën e skenës si dhe ripërdorimi i blloqeve të frizit jonik dikur të skenës helenistike si pragje mes arenës dhe auditoriumit.
- en The investigations of 2008 in the ancient city of Apollonia, focused on the sratigraphical sequences in the area of orchestra and _scaena_. Also, small scale excavations were carried out, aiming to understand the territory around the theatre. The excavations of this season revealed several construction phases of the theatre’s _scaena_, which cover a wide chronology of time, from the Hellenistic to the Roman Imperial period. It seems that during the Hellenistic period the decorative elements of the _scaena_ were of the Ionian order, as suggested by the discovery of several frieze blocks on its northern side. The excavations in the central area of the orchestra identified a rubble layer which belongs to the destruction of the _scaena_. The postholes identified below the rubble layer, are probably related to the scaffolding, the supporting elements of the orchestra, or other temporary wooden structures established during the theatre’s performances. The cleaning of the auditorium area showed that the incline of the cavea (26 grade) correspond to that of the _koilon_ and to the sloping level of the _parodos_ wall. On the northern side of the _parodos_ a regular limestone block engraved in Greek - YΛOY YIOΣ TAPANTINOΣ ANA, perhaps an architectonic element of the _geison_ of the frieze of _scaena_, was unearthed. The foundations of the proskenion were also revealed. It dates to the first phase of the construction of the theatre (3rd Century BC). The investigations of this season enabled the identification of a reconstruction of the Roman period. During this time, the orchestra was transformed into an arena for gladiators and the first seating row of the _cavea_ seems to have been removed for constructing a high parapet wall. In addition, the reconstruction of Late Roman time, are confirmed by the use of bricks in the reconstructed wall of the _scaena_, and the reuse of the frieze blocks of the Ionian order (former elements of the Hellenistic _scaena_) as a threshold between the arena and the auditorim.
- Research Body
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Deutsches Archäologisches Institut Rom
- Funding Body
- Bayerische Akademie der Wissenschaften
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2009
- Summary
-
sq
Gërmimet e vitit 2009, në teatrin antik të Apollonisë, u kryen me qëllim njohjen e arkitekturës dhe ambientit përreth monumentit, dhe atë të integrimit të tij brenda hapësirës urbane të qytetit. Gërmimet u përqëndruan në tarracën mbi koilon-in e teatrit ku kërkimet me gjeoradar dhe gjeomagnetizëm të sezoneve paraardhëse kishin identifikuar anomali të lidhura me mure strukturash. Kështu u zbuluan një sërë strukturash të periudhës klasike me funksione banimi, të cilat duket se janë prishur në shek. 3 p.Kr., për të krijuar një zonë të hapur përreth koilon-it, kohë kjo kur ndodh dhe zgjerimi i vetë teatrit. Gërmimet identifikuan gjurmët e hyrjes kryesore të teatrit helenistik në qendër të auditoriumit si dhe murin mbajtës pas shkallareve i cili përkufizoi një hapësirë më të madhe të auditoriumit ndryshe nga çfarë ishte menduar në gërmimet e viteve 70 të shekullit të kaluar. Përballë skenës në perëndim ndoshta ka patur një portik, çka e dëshmon zbulimi i linjave të mureve të anës veriore dhe perëndimore të tij. Në ekstremitetin verior të zonës së hapur pranë teatrit u zbuluan gjurmë të ishujve (insulae) të lagjes së banimit. Ndërkohë që nga perëndimi (hapësira pas koilon-it) u identifikuan gjurmë të rrjetit të rrugëve urbane por jo kufiri, çka mund të tregojë se zona e hapur duke marrë parasysh dhe stoan e teatrit të ndërtuar kësaj ane duhet të ketë patur një shtrirje më të madhe.
Në këtë sezon të dhënat e gërmimit dëshmuan se teatri gjendej në pikën qendrore të takimit të rrugëve që vinin nga lagjet e sipërme (agora) dhe të poshtme, dhe njëkohësisht shënonte vendin e ndarjes mes insulae-ve të banimit të këtyre lagjeve të qytetit të Apollonisë. -
en
The excavations of 2009 undertaken in the ancient theatre of Apollonia, aimed to have a full understanding of the surroundings of the monument and its role within the urban area of the city. The soundings were located on the terrace above the theatre’s _koilon_, where, based on the previous geo-radar and geomagnetic investigations, several wall anomalies were identified.
Therefore, a series of habitation structures of the classical period were unearthed; they appear to have been demolished in the 3rd Century BC, to create an open space around the _koilon_ and expand the theatre area. The excavations of this season revealed traces of the main entrance of the Hellenistic theatre, positioned at the centre of the auditorium, along with the supporting wall behind the seating rows, which delineates a wider area of the auditorium, differently from what had been assumed in the excavations of the 70’s of the last Century. Perhaps a portico existed in front of the _scaena_, to the west, as suggested by the discovery of the wall lines of its northern and western sides. In the most northern point of the excavation area, very close to the theatre, traces of the _insulae_ of the habitation quarter were uncovered. While in the west (the area behind the _koilon_), remains of the urban road network were noted, suggesting a wider expansion of the open area at this side.
The results of this season confirmed that the ancient theatre was located at the joining point of the roads coming from the upper (agora) and lower quarters, and at the same time, marking the division line between the _insulae_ quarters of the city of Apollonia. - Research Body
- Deutsches Archäologisches Institut Rom
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Funding Body
- Bayerische Akademie der Wissenschaften
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2010
- Summary
-
sq
Kërkimet gjatë sezonit arkeologjik të vitit 2010 në teatrin e qytetit antik të Apollonisë, u përqëndruan në 7 sektorë, një pjesë e të cilëve kishin filluar të gërmoheshin që në vitin 2006. Në sektorin T, në zonën e paradosit verior, u evidentuan gjurmët e murit të skenës, të murit mbështetës në shpatin verior të kodrës si dhe të murit të analemës veriore. Ndërsa njësitë stratigrafike 266, 273, 274, prezantojnë shtrirjen perimetrale të orkestrës në periudhën romake. Nga gërmimet është evidentuar gjithashtu se gjatë procesit të transformimit të teatrit në periudhën romake, orkestra u përshtat edhe si arenë amfiteatri. Poshtë shpatit natyror të kodrës u dokumentua një shtresë zhavori lumi, që duhet të ketë shërbyer për vendosjen e shkallareve të teatrit. Gjurmët e vetme të shkallares së parë të periudhës helenistike (bazamenti) u dokumentuan në prerjen V.
Në zonën e grumbullimit të gurëve të shëmbur u gjetën tre blloqe geisoni me mbishkrim dhe gjurmë të ngjyrës së kuqe. Mbishkrimi mund të lexohet: ]MARKIOSA I ULOUUIO I STARANTINOSANA[. Gjithashtu në zonën e e stoas, sektori T, u dokumentuan një bllok stilobati in situ, që i përket fasadës perëndimore të stoas si dhe një gropë e gjatë grabitjeje, që dëshmojnë për gjërësinë e korridorit të stoas rreth 5 m. Kjo gjë është vënë re dhe në gërmimet e vitit 1976, në kuadratin 37. Gërmimet dëshmojnë se krahët e stoas kanë qenë shumë më të shtrirë se sa është menduar deri tani.
Në sektorët B dhe C, në terracën që shtrihet në perëndim të stoas së teatrit, u zbuluan mure banesash të ndërtuara me tulla, që mund t’u përkasin shekujve 4-3 p.Kr. Duket qartë se terraca ishte në lidhje dhe në funksion të teatrit. Në sektorin H u gjurmuan lidhjet e mundshme të teatrit me rrugën magjistrale që kalon pranë, ndërsa në sektorin O filloi lëvizja e gurëve të sistemuar gjatë gërmimeve të vjetra.
Kontrolli gjeoradar i vitit 2008 kishte treguar një parregullësi në pjesën e sipërme të cavea-s, në një linjë pak a shumë me aksin e orkestrës, ndaj u vendos të hapej një sektor i ri, sektori D. Gjatë gërmimeve këtu u zbulua pjesa e sipërme e murit mbyllës të cavea-s, i cili shkonte paralel me murin e orthostatit dhe përfundonte diku rreth 7-8 m në jug të mbylljes veriore. Po në këtë zonë u dokumentuan trakte muresh, të ndërtuara me tulla dhe të lidhura me baltë. Edhe në sektorin E ka dëshmi të shumta të banesave të shek. 4-3 p.Kr., të cilat me sa duket janë prishur në kohën e ndërtimit të teatrit për të krijuar një shesh lëvizjeje. Gjetjet e dokumentuara gjatë gërmimeve janë të larmishme dhe datojnë nga shek. 4-3 p.Kr. deri në shekujt 2-3 m.Kr. -
en
The excavations of 2010 undertaken in the theatre of the ancient city of Apollonia were located in seven sectors, some of them opened since 2006. Excavations undertaken in sector T, at the northern _parodos_, revealed traces of the _scaena_ wall, the supporting wall at the northern slope of the hill, and the northern _analemma_ wall. The stratigraphic units uncovered, 263, 273 and 274, correspond to the perimeter extent of the Roman orchestra. In addition, the results confirmed the adoption of the orchestra as an arena during the transformation of the theatre in Roman times. Below the natural bedrock of the hill, a layer of river gravels was documented, which was probably used as a supporting level for the theatre _cavea_. The only remains of the Hellenistic _cavea_ were recorded in the cut feature V. In a layer of stone rubble, three inscribed _geison_ blocks containing traces of red paint, were revealed. The inscription read: MARKIOSA I ULOUUIO I STARANTINOSANA. Also, in sector T (the stoa area) an _in situ_ stylobate block of the western facade of the stoa was uncovered. A long robber trench was noted in this area, which shows that the corridor of the stoa was approximately 5m wide. The same was observed during the excavation of 1976, in trench 37. Also, the excavations proved that the arms of the stoa were longer that had been so far assumed.
In sectors B and C, at the terrace extended to the west of the theatre’s stoa, a dwelling with brick walls, which is likely to date at the 4th – 3rd Centuries BC, was uncovered. It is obvious that a relationship between the terrace and the theatre existed. Also, a possible relationship between the theatre and the magistral road were tracked in sector H. While in sector O, the removal of stone blocks which were accumulated from the previous excavations initiated.
The anomalies observed in the upper part of the _cavea_ (aligned more or less in the axis of the orchestra) during the geo radar investigations of 2008, led to the opening of the new sector D. The excavations in sector D, revealed parts of the upper enclosing wall of the _cavea_, which runs parallel to the orthostat wall, and ends approximately 7-8 m south of the northern enclosure.
Bricks wall lines joined with mud mortar were documented in this area. Also, traces of 4th – 3rd Centuries houses were noted in sector E, which has been probably destroyed for creating a ground for maneuver at the time of the theatre’s construction. A diversity of artifacts were revealed, dating from the 4th – 3rd BC to the 2nd – 3rd Centuries AD. - Research Body
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Deutsches Archäologisches Institut Rom
- Funding Body
- Bayerische Akademie der Wissenschaften
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2012
- Summary
-
en
The archaeological excavations in the Theater of Apollonia took place in two phases, in the period from June 4 – 15 July, and 12 – 25 September, and were focused on three main sectors, which were O, K and E. In sector O, excavations were focused on the surface of the orchestra/arena, and the natural floor was reached. A series of contexts testify the transformations that the Hellenistic orchestra underwent, starting from the first century b.CPPart of this processwas the removal of the first row of steps of the cavea as well as the eastern part of the Hellenistic proscenium, thus benefiting a relatively large area of the arena, that take now a circular in shape. Also, during the excavations in this sector, many small pits came to light, testifying to various constructive interventions, as well as two large pits, which can be thought to have served to house the animals that were used in the performances that were given in the amphitheater, or for any other function related to it. Sector K lies on the eastern and southern sides of the koilon. Due to the looting of stones and landslides, we have a transformation of this area. Under these conditions, it was thought to realize a modeling of the entire area, in order to achieve a view as close as possible to the original. Achieving such a level required the removal of landslides and then the modeling process. During the works to achieve this objective, many finds were collected, mainly ceramics, dated from the first through third centuries AD and less of the second and first centuries b.C. No seat or staircase was found in situ during the excavations.
Excavations in sector E, which is located in the upper eastern part of the koilon, revealed the position of an insulae and its extent with dimensions: length 70 m and width 12 m. In order to further follow different construction structures, it was continued with the opening of trenches II, III, IV and V. Dwellings were placed on foundations built with unworked limestone, on the rows of which tiles were also placed in some cases.
The walls of the buildings were made of bricks measuring 38/40 x 38/40 x 8cm, while the floor was made of beaten earth. Another group of walls show us that in this space must be several dwellings, which must have been built in different phases, as can be understood from the different construction techniques. The finds documented in this area date mainly from the fifth and fourth centuries b.C, up to the third, B. C, but there are also finds from the second and first centuries, albeit in limited numbers.
Media
- Name
- Theatre of Apollonia
- Year
- 2014
- Summary
- en Excavations in the theater of Apollonia in 2014 took place in the period from September 15 to 24 October. The objective for this year was to continue the excavations in the area of the northern parodos. The total area excavated measured 8 x 6.50 m and includes a part of the northern parados, the northern corner of the scenoi, the northern and eastern walls of the so-called "brick building" as well as the western wall of the brick building and the eastern wall of the stoas. Meanwhile, a trench was also excavated in the area of the central drainage channel. In total, 5 construction phases were identified, related to the scene and its surroundings. Trench XII documented a block of the plinth of the stoa's stylobate, which was connected to the brick pavement, as noted in the older trench. In trench XIII, a few meters further in the direction of street H, the corner of a looting pit of the stoa was documented, while during the expansion of the excavation from the east, the back wall of the stoa was traced. The preserved bricks (46 x 46 x 8 cm, bound with mud) as well as the width of the pit show that the narrow, southern part of the stoa was formed by a wall with a row of bricks. A 2 m long tract was discovered from the back wall of the stoa, the construction of which seems to have gone through two phases. This year, the excavation at the northern end of the stoa was concentrated only on the western part of the trench and extended towards the south, in a limited area of 1.8 m x 1.6 m. Excavation in this area went to the natural floor. During the excavations, a wall constructed with brick, with a north-south orientation was documented. The wall has a preserved length of 3 m wide. At the northern end of the wall, another partially conserved wall was documented. This tract is part of the north wall of the stoa. The floor of the stoa in this area consisted of clay, the layers of which are also seen in the profiles. Behind the back of the wall of the stoa was placed a thick layer of rubble, which served to raise the ground. Through trenches XV and XVI it was possible to locate the northern end of stoa. Traces of 7 columns and a semi-column at the northern end are preserved in the stylobates. In five of them can be distinguished the iron brackets placed on the lead platform, in more or less concentric shapes. The lead sheet served as a foundation for the columns. The base of the stoa has a slope to the south, so it is likely that the construction had static problems, which could have been solved by using the layer of lead poured under the columns. During the excavations, it was possible to determine the width of the parodos which was 8 m, and also the northern and southern extremes of the stoa. The stoa measured 76.80 m long and about 6 m wide.
Media
-
Hesberg et al. 2011H. von Hesberg, 2011, Apollonia (Albania), in projects of Deutsche Archäologische Institut: http://www.dainst.org/de/project/apollonia?ft=all
-
Shpuza 2011S. Shpuza, 2011, Kronikë e gërmimeve 2009-2010, in Iliria XXXIV: 387-410.
-
Lahi-Friedler, 2013B. LAHI, M. FRIEDLER., (2013) Teatri i Apollonisë 2012, Iliria, 37, p. 315 – 321.
-
[Untitled]https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_2013_num_37_1_2446
-
Lahi-Friedler, 2014B. LAHI, M. FRIEDLER., (2014) APOLONIA – Gërmime në teatrin e Apollonisë, 2014, Iliria, 38, p. 221 – 227.
-
[Untitled]https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_2014_num_38_1_2477