- Item
- AIAC_1668
- Name
- Tumulus of Kamenica
- Date Range
- 1299 BC – 600 BC
- Website
- http://www.kamenicatumulus.org
Seasons
-
AIAC_1668 - Tumulus of Kamenica - 2000The tumulus at Kamenica is situated in the south-eastern corner of the Korça plain. It was very badly damaged during 1997, and since then looters have systematically dug; for this reason the Albanian Rescue Archaeology Unit set up a rescue and research project in close co-operation with the Albanian Institute of Archaeology and the local archaeological office and Museum of Korça. The first phase of the project was dedicated to the preparation work with the aim of clearly defining the damaged and in situ portions of the tumulus. The tumulus was divided into four sectors along the cardinal axes, and the cleaning procedure was carried out contemporaneously in all of them. The next task was to investigate the real extent of the tumulus and the main elements of its architecture. Soon after it became clear that the tumulus of Kamenica was one of the biggest known so far in the country, with a diameter more than 40m and approximate height at the centre of more than 3m. There is one particular feature of the tumulus stratigraphy which is unusual compared with other similar monuments of the region: a thick layer of medium and large size stones used to fill the southern half of the tumulus. The irregular distribution of stone layer and their use only in particular portions of the monument is a characteristic element of the tumulus of Kamenica. During this field season 60 graves were excavated and recorded from the intact portion of the tumulus. In 75% of the cases graves were just simple pits. The second most numerous grave type, almost 20%, were stone-lined graves, the remaining 5% were urn graves. Inhumation was the dominant way of disposing the dead. However cremation was not rare. Single inhumation was the most common burial practice, but there were also cases of multiple burials with two individuals in the same grave. Two are the most preferred ways of disposing the body in the grave: extended and flexed position. Orientation of graves and skeletons does not seem to have followed any strict rule. Grave goods are common, but there are also “poor” graves with no associated objects. Most of the finds are ceramic pots. Body, clothes, head ornaments and jewellery, accessories and weapons are frequently found in developed Iron Age graves. The study of human bones was concentrated this year on the study of the remains carefully collected from the disturbed part of the tumulus. The goal of this study was to evaluate the number of individuals and graves that were damaged by looters, and to extract from the very fragmented material important data such as the gender and age of the individuals.
-
AIAC_1668 - Tumulus of Kamenica - 2001Këtë sezon një nga objektivat kryesore ishte zbulimi i të gjithë perimetrit të tumës. Distanca nga qendra konvencionale e tumës në ekstremitetin lindor të monumentit arriti përafërsisht 55m. U përcaktuan elemente të rëndësishëm të arkitekturës së tumës sepse edhe forma eliptike ishte e veçantë për tuma të tjera të zbuluara deri tani në Shqipëri dhe në zonat Ballkanike përreth. U kuptua se në një fazë të parë varreza ishte shumë e vogël e ndërtuar vetëm me dhè; më pas, në një fazë të dytë (ndoshta fundi shek VIII p.Kr) monumenti u zgjerua dhe u ndërtua me gur. Varreza është ndërtuar në një shpat natyror dhe për rrjedhoj sipërfaqja e zënë përafërsisht nga pjesë të Sek. 2, i gjithë Sek. 3 dhe pjesë të Sek. 4 kanë një lartësi më të vogël se pjesa tjetër e tumës. Disa tipe varresh u dalluan gjatë gërmimit të tumës. Më i zakonshmi është ai me gropë të thjeshtë, që është karakteristik për të gjithë periudhat e përdorimit të tumës, por s’mungojnë edhe varret me gjurmë prej druri dhe shumë më të rrallë janë ata të konturuar me gur. U fillua të caktohen kufijtë kronologjik të përdorimit të tumës që duket se ka filluar nga periudha e Bronzit të vonë (shek XIII dhe XII p.Kr.) deri në shek VI p.Kr. Në këtë tumë përfaqësohen mirë periudha e hekurit të hershëm dhe atij të zhvilluar. Në këtë sezon ne sektorin 3 u gjetën edhe një kompleks varresh prej 5 varresh të veçanta. Ato janë thuajse struktura rrethore me një diametër nga 3.5m në 4.2m. Brenda secilës nga këto struktura është varrosur një trup i vetëm. Në shek VIII- VII p.Kr. mënyra kryesore e varrimit është ajo me vendosje trupi. Zakonet e varrimit të këtyre varreve perfshin dy element të rëndësishëm: pozicioni i shtrirë i vendosjes së të vdekurit, ashtu si dhe përdorimi i shpesht i një vazoje të caktuar si inventar varri. Varret me vendosje trupi kanë pasur një inventar të pasur si stoli bronzi dhe hekuri, qeramikë një pjesë e të cilës me një pikturim cilësore disa herë të shoqëruar me dekorim plastik. Në pjesën e tumës që i përket fazës së parë të përdorimit trup-djegia nuk ështe e rrallë. Janë gjetur disa varre me djegie me hirin e trupave që janë djegur diku jashtë varrezës, kurse në raste të tjera djegia ka ndodhur in-situ dhe argjila përreth ka marrë ngjyrën tipike të qeramikës së djegur.
-
AIAC_1668 - Tumulus of Kamenica - 2002Në 6 maj filloi sezoni i fundit i gërmimit të tumës së Kamenicës qëllimi i të cilit ishte qartësimi përfundimtar i arkitekturës dhe përdorimit të tumës. Disa ditë përpara fillimit të punës zyrtare të projektit ishte e nevojshme që të drenazhohej pjesa verilindore dhe perëndimore e tumës me një pomp elektrike, fatmirësisht pa asnjë dëmtim të strukturës. Gjatë sezonit të fundit pati herë pas here shira të rrëmbyeshëm që shkaktuan humbjen e një jave gërmimi. Puna fillimisht u zhvillua në Sektorin 1.1 dhe në Sektorin 3. Synimi i javëve të fundit të gërmimit pas një pastrimi të përgjithshëm ka qënë që të vazhdohej me gërmimin e mbushjes me gur që i përket fazës së dytë të varrezës në Sek 1.1 dhe të mbushjes me dhè që i përket fazës së parë në Sek 3 ku gërmimi i mbushjes me gur u kompletua vitin e kaluar. Janë gjetur 25 varre disa prej të cilave shumë interesante: njëri kishte dy skelete, një i rritur me dorën mbi kokën e një fëmije; një varr tjetër kishte skeletin e një burri dhe një gruaje të vendosur shumë afër njëri- tjetrit por në drejtime të kundërta. Në sektorin 1.1 mbushja me gur po i afron fundit dhe po dalin në dritë varre të kufizuara nga struktura masive rrethore që ndërthuren me njëra - tjetrën.Me vazhdimin e gërmimit, më shumë struktura në formën e harqeve që lidhen me njëra-tjetrën po dalin në dritë. Zona e konturuar nga këto harqe i dedikohet një varri të vetëm dhe ky është një tipar krejt i panjohur nga tumat e tjera të gërmuara deri tani në vend.
Media
- Name
- Tumulus of Kamenica
- Year
- 2000
- Summary
-
en
The tumulus at Kamenica is situated in the south-eastern corner of the Korça plain. It was very badly damaged during 1997, and since then looters have systematically dug; for this reason the Albanian Rescue Archaeology Unit set up a rescue and research project in close co-operation with the Albanian Institute of Archaeology and the local archaeological office and Museum of Korça.
The first phase of the project was dedicated to the preparation work with the aim of clearly defining the damaged and in situ portions of the tumulus. The tumulus was divided into four sectors along the cardinal axes, and the cleaning procedure was carried out contemporaneously in all of them. The next task was to investigate the real extent of the tumulus and the main elements of its architecture. Soon after it became clear that the tumulus of Kamenica was one of the biggest known so far in the country, with a diameter more than 40m and approximate height at the centre of more than 3m.
There is one particular feature of the tumulus stratigraphy which is unusual compared with other similar monuments of the region: a thick layer of medium and large size stones used to fill the southern half of the tumulus. The irregular distribution of stone layer and their use only in particular portions of the monument is a characteristic element of the tumulus of Kamenica.
During this field season 60 graves were excavated and recorded from the intact portion of the tumulus. In 75% of the cases graves were just simple pits. The second most numerous grave type, almost 20%, were stone-lined graves, the remaining 5% were urn graves.
Inhumation was the dominant way of disposing the dead. However cremation was not rare. Single inhumation was the most common burial practice, but there were also cases of multiple burials with two individuals in the same grave. Two are the most preferred ways of disposing the body in the grave: extended and flexed position. Orientation of graves and skeletons does not seem to have followed any strict rule.
Grave goods are common, but there are also “poor” graves with no associated objects. Most of the finds are ceramic pots. Body, clothes, head ornaments and jewellery, accessories and weapons are frequently found in developed Iron Age graves.
The study of human bones was concentrated this year on the study of the remains carefully collected from the disturbed part of the tumulus. The goal of this study was to evaluate the number of individuals and graves that were damaged by looters, and to extract from the very fragmented material important data such as the gender and age of the individuals. -
sq
Tuma e Kamenicës është e vendosur në këndin jug-lindor të fushës së Korçës. Ajo u dëmtua shumë rëndë gjatë vitit 1997 dhe që prej këtij viti grabitësit kanë gërmuar aty në menyrë sistematike, për këtë arsye Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit krijoi një projekt kërkimi dhe shpëtimi në bashkëpunim të ngushtë me Institutin Arkeologjik, zyrën arkeologjike lokale dhe Muzeun e Korçës.
Faza e parë e projektit iu kushtua punës përgatitore me qëllim përcaktimin e qartë të pjesëve të dëmtuara dhe in situ të tumës. Tuma u nda në katër sektorë përgjatë akseve kardinale dhe proçedura e pastrimit u krye në menyrë të njëkohshme në të gjithë sektore. Hapi tjetër ishte ndjekja e shtrirjes reale të tumës dhe e elementeve kryesore të arkitekturës së saj. Sapo u pastrua u duk se tuma e Kamenicës ishte një nga më të mëdhajat të njohura deri tani në vend, me një diametër më shumë se 40m dhe me një lartësi të përafert në qendër më shumë se 3m.
Ka një element të veçantë në stratigrafinë e tumës, i cili është i pazakontë krahasuar me monumente të tjera të ngjashme të rajonit: një shtresë e trashë me gurë mesatar dhe të mëdhenj, të cilët janë përdorur për të mbushur gjysmën jugore të tumës. Shpërndarja jo e rregullt e shtresave të gureve dhe përdorimi i tyre vetëm në pjesë të veçanta të monumetit është karakteristikë e veçante e tumës së Kamenicës.
Gjatë këtij sezoni janë gërmuar dhe regjistruar 60 varre nga pjesa e paprekur e tumës. Në 75% të rasteve varret ishin të tipit me gropa të thjeshta. Grupi i dytë më i përfaqesuar me rreth 20% të rasteve ishte ai i varreve me anë të kufizuara me gurë, pjesa e mbetur që përfaqëson 5%, ishin varre me urna.
Mënyra kryesore e varrimit ishte ajo me vendosje trupi. Gjithësesi, edhe trup-djegia nuk ishte e rrallë.
Vendosja e trupit të një individi të vetëm ishte praktika më e zakonshme e varrimit, por kishte dhe raste të tjera të varrimit të shumefishtë me dy individë në të njëjtin varr. Dy janë mënyrat më të preferuara të vendosjes së trupit në varr: pozicioni në shpinë me gjymtyrë të shtrira dhe ai në pozicion fjetje mbështetur në një krah. Orientimi i varreve dhe i skeleteve nuk duket se ndjek ndonjë rregull të caktuar.
Inventari i varreve ishte i zakonshëm, por kishte gjithashtu edhe varre “të varfër”, pa objekte shoqëruese. Shumë nga gjetjet ishin prodhime qeramike. Zbukurimet e trupit, veshjes, kokës dhe stolitë, aksesorë dhe armët janë gjetur shpesh në varret e Epokës së Hekurit te zhvilluar.
Studimi i kockave njerëzore këtë vit u përqëndrua në studimin e mbetjeve të mbledhura me kujdes nga pjesa e dëmtuar e tumës. Qëllimi i këtij studimi ishte të vlerësohej numri i individeve dhe i varreve që ishin dëmtuar nga grabitësit, të nxirreshin nga materiali shumë i fragmentuar të dhëna të tilla si gjinia dhe mosha e individëve. - Director
- Petrika Lera
- Research Body
- GSHASH – Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit (ARAU – Albanian Rescue Archaeological Unit)
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Universiteti i Tiranës, Fakulteti Histori-Filologji, Departamenti i Historisë (University of Tirana, Faculty of History – Philology, Department of History)
- Funding Body
- Packard Humanities Institute
Media
- Name
- Tumulus of Kamenica
- Year
- 2001
- Summary
-
sq
Këtë sezon një nga objektivat kryesore ishte zbulimi i të gjithë perimetrit të tumës. Distanca nga qendra konvencionale e tumës në ekstremitetin lindor të monumentit arriti përafërsisht 55m. U përcaktuan elemente të rëndësishëm të arkitekturës së tumës sepse edhe forma eliptike ishte e veçantë për tuma të tjera të zbuluara deri tani në Shqipëri dhe në zonat Ballkanike përreth. U kuptua se në një fazë të parë varreza ishte shumë e vogël e ndërtuar vetëm me dhè; më pas, në një fazë të dytë (ndoshta fundi shek VIII p.Kr) monumenti u zgjerua dhe u ndërtua me gur. Varreza është ndërtuar në një shpat natyror dhe për rrjedhoj sipërfaqja e zënë përafërsisht nga pjesë të Sek. 2, i gjithë Sek. 3 dhe pjesë të Sek. 4 kanë një lartësi më të vogël se pjesa tjetër e tumës.
Disa tipe varresh u dalluan gjatë gërmimit të tumës. Më i zakonshmi është ai me gropë të thjeshtë, që është karakteristik për të gjithë periudhat e përdorimit të tumës, por s’mungojnë edhe varret me gjurmë prej druri dhe shumë më të rrallë janë ata të konturuar me gur.
U fillua të caktohen kufijtë kronologjik të përdorimit të tumës që duket se ka filluar nga periudha e Bronzit të vonë (shek XIII dhe XII p.Kr.) deri në shek VI p.Kr. Në këtë tumë përfaqësohen mirë periudha e hekurit të hershëm dhe atij të zhvilluar. Në këtë sezon ne sektorin 3 u gjetën edhe një kompleks varresh prej 5 varresh të veçanta. Ato janë thuajse struktura rrethore me një diametër nga 3.5m në 4.2m. Brenda secilës nga këto struktura është varrosur një trup i vetëm.
Në shek VIII- VII p.Kr. mënyra kryesore e varrimit është ajo me vendosje trupi. Zakonet e varrimit të këtyre varreve perfshin dy element të rëndësishëm: pozicioni i shtrirë i vendosjes së të vdekurit, ashtu si dhe përdorimi i shpesht i një vazoje të caktuar si inventar varri. Varret me vendosje trupi kanë pasur një inventar të pasur si stoli bronzi dhe hekuri, qeramikë një pjesë e të cilës me një pikturim cilësore disa herë të shoqëruar me dekorim plastik. Në pjesën e tumës që i përket fazës së parë të përdorimit trup-djegia nuk ështe e rrallë. Janë gjetur disa varre me djegie me hirin e trupave që janë djegur diku jashtë varrezës, kurse në raste të tjera djegia ka ndodhur in-situ dhe argjila përreth ka marrë ngjyrën tipike të qeramikës së djegur. -
en
This season one of the main objectives was to find the extension of the tumulus as a whole. The distance from the conventional centre to the eastern extremity of the monument approximately measured 55m. Important elements of the architecture of the tumulus were defined, because even the elliptical shape of the monument is unusual compared to the other tumuli known so far in Albania and the surrounding Balkan areas.
It was also possible to understand an important element of the architecture of the tumulus: in a first phase the cemetery was quite small and built only with soil; then, in a second phase (probably at the end of the VIII century B.C.), the monument was enlarged and built with rocks.
It has become clear that the cemetery is built on a natural slope, so that half of the mound occupied approximately by part of Sector 2, the whole of Sector 3, and part of Sector 4 has a lower elevation than the rest of the tumulus.
Several grave types were identified during the excavations of the tumulus. The most common among them is the simple pit, which is a characteristic feature for all periods of use of the cemetery, but there were also found wooden structures in the simple pits; much rarer are the stone-lined graves.
In this season we started putting chronological boundaries of the using of the tumulus: it looks like has started to the end of the late Bronze Age (XIII-XII centuries B.C.) till the VI century B.C. In this tumulus are also well represented the Early and Developed Iron Ages. In this season in Sector 3 a complex of 5 particular graves came to light. Inside each of these structures was found only one inhumation.
In the VIII-VII century B.C. in all the graves only inhumation was practised. The mortuary customs of these graves include two important elements: the extended position of disposing the dead, as well as the frequent use of a particular type of ceramic vessel as grave good. In inhumation burials were found more bronze and iron jewellery, and ceramic pots, some of them with fine painted decoration, sometimes associated with plastic decoration.
In the part of the tumulus that belongs to the first phase cremation is not rare. Some cremation burials were found with the ashes of the bodies that have been cremated somewhere outside of the cemetery, in some other cases the cremation has taken place in situ, and the clay has acquired the typical colour resulting from firing. - Director
- Skënder Aliu
- Research Body
- GSHASH – Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit (ARAU – Albanian Rescue Archaeological Unit)
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Funding Body
- Packard Humanities Institute
Media
- Name
- Tumulus of Kamenica
- Year
- 2002
- Summary
-
sq
Në 6 maj filloi sezoni i fundit i gërmimit të tumës së Kamenicës qëllimi i të cilit ishte qartësimi përfundimtar i arkitekturës dhe përdorimit të tumës. Disa ditë përpara fillimit të punës zyrtare të projektit ishte e nevojshme që të drenazhohej pjesa verilindore dhe perëndimore e tumës me një pomp elektrike, fatmirësisht pa asnjë dëmtim të strukturës. Gjatë sezonit të fundit pati herë pas here shira të rrëmbyeshëm që shkaktuan humbjen e një jave gërmimi.
Puna fillimisht u zhvillua në Sektorin 1.1 dhe në Sektorin 3. Synimi i javëve të fundit të gërmimit pas një pastrimi të përgjithshëm ka qënë që të vazhdohej me gërmimin e mbushjes me gur që i përket fazës së dytë të varrezës në Sek 1.1 dhe të mbushjes me dhè që i përket fazës së parë në Sek 3 ku gërmimi i mbushjes me gur u kompletua vitin e kaluar.
Janë gjetur 25 varre disa prej të cilave shumë interesante: njëri kishte dy skelete, një i rritur me dorën mbi kokën e një fëmije; një varr tjetër kishte skeletin e një burri dhe një gruaje të vendosur shumë afër njëri- tjetrit por në drejtime të kundërta.
Në sektorin 1.1 mbushja me gur po i afron fundit dhe po dalin në dritë varre të kufizuara nga struktura masive rrethore që ndërthuren me njëra - tjetrën.Me vazhdimin e gërmimit, më shumë struktura në formën e harqeve që lidhen me njëra-tjetrën po dalin në dritë. Zona e konturuar nga këto harqe i dedikohet një varri të vetëm dhe ky është një tipar krejt i panjohur nga tumat e tjera të gërmuara deri tani në vend. -
en
On May 6th began the last excavation season at the tumulus burial of Kamenica, the aim of which was to definitely clarify the architecture and the use of the tumulus. Few days before the official starting of the project it was necessary to drain the NE and the W portions of the tumulus with an electric pump, fortunately without any damage to the structures. During this last period there have been repeatedly heavy rains that caused the loss in total of one week of digging.
The work took place in Sector 1.1 and Sector 3. The task of these last weeks, after a general cleaning, has been to proceed in the excavation of the filling with rocks pertaining to the second phase of the cemetery in Sector 1.1, and of the filling with soil pertaining to the first phase in Sector 3, where the excavation of the filling of rocks has been completed last year.
25 graves have been found, some of them very interesting: one had two skeletons, an adult with a hand on the head of a child; another grave had the skeletons of a man and of woman disposed much closed to each other but in opposite directions.
In Sector 1.1 the filling with rocks is close to the end, and are coming to light graves delimited by massive circular structure that are superimposed with each-other.
The area circumscribed by these arches is dedicated to one grave and this is a pattern quite unknown from the other tumuli excavated so far in the region. - Director
- Skënder Aliu
- Research Body
- GSHASH – Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit (ARAU – Albanian Rescue Archaeological Unit)
- Instituti Arkeologjik Tiranë (Albanian Institute of Archaeology)
- Funding Body
- Packard Humanities Institute
Media
-
Amore et al. 2000M.G. Amore, L. Bejko, 2000, Raport vjetor 2000, Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit, Tiranë
-
Amore et al. 2000M.G. Amore, L. Bejko, 2000, Recent rescue excavations in Albania, in Antiquity V. 75: 269-270.
-
Bejko 2002L. Bejko, 2002, The Iron Age Tumulus at Kamenica (Albania), in L’Illyrie méridionale et l’Épire dans l’antiquité IV, Actes du colloque de Grenoble (10–12 octobre 2002), Paris: 39–44
-
Bejko 2000L. Bejko, 2000, Zakone mortore në bronzin e vonë të Shqipërisë juglindore, in Iliria 1–2: 129–153
-
Bejko 2002L. Bejko, 2002, Mortuary customs in the Late Bronze Age southeastern Albania, in Actes du colloque de Lorient (8–10 juin 2000): 171–198
-
Bejko 2002L. Bejko, 2002, Të dhëna arkeologjike për kompleksitetin social në prehistorinë e vonë të Shqipërisë juglindore, Ph.D. dissertation, Tiranë